Dreaming of a peer to peer world

The economic collapse of 2008 is leading many people to question the suitability of the capitalist economic system. At the same time, many people are unsure about the system that can replace capitalism. The most common solution is, of course, socialism. But there are those who wonder whether there could be alternatives, though no serious discussion seems to have taken place on this subject. No one today sincerely expects an armed revolution. On the one hand, there appears to be a serious revival of interest in Marxism in Europe and even in the United States, while on the other hand there are people who are being inspired by the success of movements like Free Software and Wikipedia which point to aspects of creativity and production that we have ignored for too long or misinterpreted deliberately or otherwise.

We now know that creativity can and does happen without any incentive, especially financial incentive. And sometimes even without recognition. A brief reflection should convince anyone that creativity happens naturally, not because of financial incentives. In fact, it is clear that financial incentives cannot be the reason for creativity -- an idea that directly contradicts the concepts behind copyright and patents.

Free Software exists because there are people who enjoy creating software and who are willing to share it with others. Contributors are recognised by the community. On the other hand, the thousands of people who contributed to the more than 2.5 million articles in English, and smaller numbers in more than 250 other languages in Wikipedia, do not even get credit for their contributions. They remain anonymous forever. Yet, millions of articles have been written. Similarly, millions of people voluntarily contribute their computer time to computation-intensive projects like SETI@Home.

These are examples of a modern phenomenon that defies explanation within the existing paradigm -- a true revolution, in the Kuhnian sense, waiting for a paradigm shift. Many modern thinkers recognise that it forces us to reconsider our notions about production and distribution of goods. “Without a broadly accepted analytic model to explain these phenomena, we tend to treat them as curiosities, perhaps transient fads…” says Yochai Benkler in his The Wealth of Networks. But these do not appear to be curiosities or fads but symptoms of a genuine change in the way we think, create and distribute goods.

And this is prompting people to enquire into the possibilities of emulating that model in the production of ‘real’ goods (as opposed to ‘virtual' goods like software and knowledge). They also believe they can avoid the alienation of worker from work that Karl Marx warned about, just as in the case of Free Software and Wikipedia.

Michel Bauwens is one of those who believe in open spaces and creation without incentive. Like Richard Stallman who left his prestigious job at the Massachusetts Institute of Technology and started the Free Software Foundation, Michel also left a remunerative corporate job to start the Peer to Peer Foundation that tries to study the evolving peer to peer production and distribution systems exemplified by Free Software and Wikipedia. Michel Bauwens was in Thiruvananthapuram, Kerala, in December 2008, to participate in the Free Software Free Society conference and talked about the work of the Foundation. In this interview, done through email after his return to Thailand, Michel speaks about how he decided to leave his job and start the P2P Foundation, what principles the Foundation is based on, what its work is, and how the work has been progressing.

You were an information scientist and magazine editor before you started the P2P Foundation. Can you tell us about this evolution? How did it happen?

My first job (but without any formal library and information science training, as I studied political science) was nine years as reference librarian and information analyst for a centre in Brussels. In 1990, I started working as strategic business information manager at the headquarters of the agribusiness wing of British Petroleum. At that time, I reformulated the role of librarian into that of ‘cybrarian’, ie managing “just in time, just for you” information streams to senior management who were not in any real sense using the physical library resources anymore.

As the animal feed businesses were divested by 1993, I moved on to creating a Flemish magazine that was a mix of Mondo 2000 and Wired, and then became one of the Internet evangelists in my home country, leading to work as a serial Internet entrepreneur.

From my very first encounter with the Internet, ie collective mailing lists combining experts from around the world, I knew this was a technology that would change the very fabric of our world. Never before had there been such real-time possibilities for human cooperation and collective intelligence on a global scale. From now on, the privileged communication infrastructures that were only in the hands of multinationals and the State, would be distributed and democratised, a shift at least as important as the effect of the printing press.

At the same time, I became increasingly dissatisfied with the corporate world, seeing how the neoliberal system not only created increased social inequality, exacted a terrible psychic cost from even its privileged managerial layers, while also creating havoc in our natural world. I started seeing the system as a giant Ponzi scheme (a scheme in which the profit of those who invest earlier comes from those who invest later), so what surprised me was not the meltdown of 2008, but why it took so long to actually manifest itself!

At the same time, there was a revival of social resistance starting in 1995, and I was noticing, as a professional trend-watcher, that there was a common template in the new forms of social organisation, the one I now call the ‘peer to peer’ dynamic, or ‘voluntary permissionless self-aggregation around the production of common value’.

Key for me was the observation of the Internet bust in April 2000, which I witnessed from a privileged position as I was working in the same sector. As the stock market imploded, pundits were predicting the end of the Internet because no more capital was available for innovation and development. In fact the opposite happened -- rather than diminishing, innovation increased, entirely driven by the social field of aggregating geeks, giving birth to the Web 2.0, the first social model based on an interrelationship between new forms of capitalism and user-generated production of value. I knew then that I would study this phenomenon more deeply, and in particular since I consider peer aggregation to be a non-alienating form of work, how it could be leveraged as a force for social change.

So in October 2002, I decided to quit my corporate engagement, take a sabbatical to think things through, and moved to Thailand to create a global cyber-collective to research and promote P2P dynamics.

Is there a basic set of hypotheses from which the Foundation starts?

Yes, I formulated the following principles when I started the Foundation:

• That peer to peer-based technology reflects a change of consciousness towards participation, and in turn, strengthens it.
• That the ‘distributed network’ format, expressed in the specific manner of peer to peer relations, is a new form of political organising and subjectivity, and an alternative for the current political/economic order, ie I believe that peer to peer allows for ‘permission-less’ self-organisation to create common value, in a way that is more productive than both the state and private for-profit alternatives. People can now engage in peer production that creates very complex ‘products’ that can achieve higher quality standards than pure corporate competitors.

I also believe that it creates a new public domain, an information commons, which should be protected and extended, especially in the domain of common knowledge-creation; and that this domain, where the cost of reproducing knowledge is near-zero, requires fundamental changes in the intellectual property regime, as reflected by new forms such as the free software movement; that universal common property regimes, ie modes of peer property such as the general public licence and the creative commons licences should be promoted and extended.

These principles developed by the free software movement, in particular the general public licence, and the general principles behind the open source and open access movements, provide for models that could be used in other areas of social and productive life.

If we can connect this new mode of production, pioneered by knowledge workers, with the older traditions of sharing and solidarity of workers and farmers movements, then we can build a very strong contemporary social movement that can transcend the failures of socialism.

I think it also offers youth a vision of renewal and hope, to create a world that is more in tune with their values.

I call the new peer to peer mode a ‘total social fact’, because it integratively combines subjectivity (new values), inter-subjectivity (new relations), objectivity (an enabling technology) and inter-objectivity (new forms of organisation) that mutually strengthen each other in a positive feedback loop, and it is clearly on the offensive and growing, but lacking ‘political self-consciousness’. It is this form of awareness that the P2P Foundation wants to promote.

Was this mostly your work, or were others involved in formulating these principles?

I formulated the principles on my own, but also after at least two years of reading, and of being attuned with the zeitgeist (zeitgeist describes the intellectual, cultural, ethical and political climate, ambience and morals of an era). Others were formulating similar ideas, though in different ways. So as usual we should not claim too much personal merit; we are standing on the shoulders of the giants of the past, and are simply lucky to accompany a deep shift in human consciousness that would be taking place without us just as well. At the most, we can try to put some extra grease in the machine.

What exactly does the Foundation do?

We want to be an interconnecting platform for people involved in realising the new open and free, participatory and commons-oriented paradigms in every social field. So, we are monitoring and describing real-world initiatives, theoretical efforts, creating a library of primary and secondary material, and trying to make sense of that aggregation by developing a coherent set of concepts and principles. We do this with a wiki, with nearly 8,000 pages of information, which have been viewed over 5 million times; through a blog reaching about 35,000 unique users last year, a Ning community with a few hundred members, and a number of mailing lists. The most active is the peer to peer research list, where academics and non-academics can collaboratively reach understandings. We also had two annual physical meet-ups in Belgium and the UK, and have some national groups such as in the Netherlands and Greece. There’s a lot of hidden activity acting as connectors between various initiatives, which, despite the global Internet, often don’t know they are working on very similar projects that could reinforce each other.

Peer to peer happens without us, but we want to add a little interconnecting grease to the system. My ultimate aim is to create a powerful social movement that can support the necessary reforms for social justice, sustainability of the natural world, and opening up science and culture to open and free sharing and collaboration, so that the whole weight of the collective intelligence of humanity can be brought to bear on the grave challenges we are facing.

How do you see the work that has already been done? Is it progressing according to your expectations?

I’m pleased on some levels, frustrated at others. In three years, we have constructed a sizeable amount of interrelated information and knowledge, and a ‘community of understanding’. I think we have a ‘really existing virtual community’ that cares about the ideals that we formulated. Each of these people are themselves active in their own real-world projects, some of which will be crucial change agents in the near future. Undoubtedly, the P2P Foundation is a global brand at least on the level of Internet users, as we have not crossed the boundary to mass media reporting. Our growth seems slow, but organic and rather strong, with not so much turnover and a lot of loyalty. Our internal culture of civil discourse seems very strong. On a personal level, I have a little more social and reputational capital, and have been privileged to explain P2P in several countries on four continents, which has allowed me to relate physical presence with the virtual network -- a strong combination.

My big frustration is that I failed to develop a ‘business model’ to sustain myself and my family, so I’m returning to paid employment in a few weeks, which will necessarily diminish my engagement, which has been full-time for the last three years, with the P2P Foundation’s work.

Do you see a P2P society as the state into which a society should evolve naturally? Something like how capitalist society evolved from feudal society?

If we look at the transition from slavery to feudalism, and from feudalism to capitalism, I think we discover a similar pattern. An old system in crisis and decline, the birth of more productive methods of creating value, and both sections of the ruling class and of the ‘producing’ class morphing to adapt to the new possibilities. Before feudalism and capitalism became disruptive to the old orders that they replaced they actually were used to strengthen the old order, and stave off their decline, because they were better ways of organising production and social relationships. So, today, hyper-productive peer to peer dynamics are being born in a mutually dependent relationship with capitalism, but ultimately slated to replace it. But first it needs to grow from seed form to parity form -- think of the situation in Rome between the 5th and 10th century, or 18th century European capitalism existing within the still-dominant remnants of the late feudal order of the ancient regime. Today, we see knowledge and other workers increasingly adopting modes of peer production, and netarchical capitalists such as Google and YouTube enabling and empowering sharing platforms, while extracting value from the value engendered through that social cooperation. All these processes take time, but that does not mean that they are necessarily smooth. The more established interests try to stop more productive alternatives, the more tension they create in the social system, the more this will express itself in crisis form. Both the birth of feudalism and capitalism were rather harsh transitions. This time we may hope that the global crisis of the biosphere, and the speed of innovation through global networks will speed up the process of change significantly.

I sometimes use the concept of ‘conditional inevitability’ to name this state of affairs in which a form of change is both necessary and likely, but can still be derailed because it depends on human agency and social struggle and creativity.

The alienation of work from the worker is one of the important aspects that Karl Marx has written about. The peer to peer system that you are trying to develop theoretically appears to tackle this issue. Have discussions at the P2P Foundation taken this aspect into consideration specifically?

Peer to peer is a form of what Alan Page Fiske calls communal shareholding in which each freely contributes to a common that is universally available to those who may need it. Because it is based on a passion-based free engagement and allows the producers to be autonomous and in charge of their own production process, it is in fact already a non-alienated form of work. It allows for the free self-unfolding of the individual, for autonomy-in-interdependence! It corresponds to what Marx called communism, the final stage of his future history, which was to be preceded by socialism, where each would get according to his contribution. The irony is that this mode of commonism is already being born within capitalism itself, creating a post-monetary seed within it. The important question is whether this seed form, now combined with capitalism, could also be combined with some form of socialism in the world of physical material production. My answer is yes, it is possible, but I prefer to leave this question open and to combine peer to peer as the core process for immaterial production and social innovation, with a pluralist economy for dealing with physical production, where individuals can choose whether they want to follow market-based exchange forms, or any other. The issue for me is not the market, but only capitalism as an infinite growth form and therefore a cancer for the biosphere and humanity. Capitalism will pass (if not, it would destroy us, and I don’t believe humanity will allow this to happen), but we may want to keep the market.

The important thing is to be non-coercive about it. As Eben Moglen said: ‘Free software’ (and thus peer production) is the wet dream of both capitalists and communists. What he means I think is that we can marry the strivings for freedom of liberalism with the strivings for equality of the left in a way in which both are not just mutually compatible but dependent on each other.

Have you thought about the system of governance that could be suitable for a P2P society? Would it be more akin to that in a capitalist society or to that in a socialist society -- you know, multi-party versus single party with a kind of democratic centrism?

I think we have to recognise different levels. The reality of peer governance is already well-known from the experience of Free Software communities, and we must insist that it is non-representational and avoids conflicts over the allocation of resources through coordinated self-allocation. But this can only fully work in the immaterial world. Note how Free Software and open design communities distinguish between the self-aggregation of voluntary work, and on the NGOs that are in charge of the scarcity-driven infrastructure of cooperation, which use democratic procedures. In society as a whole therefore, and though that part may shrink as we design and engineer more abundance, we still need democracy, though perhaps in a much more diversified way than today. So imagine a level of pure peer governance in the open production communities, representative democracy, and hybrid formats in between. In any case, in our complexifying society, we have to expect a significant increase of participatory processes. This democracy should be as far removed from capitalist pressure as it is from totalitarian centralised planning, but I imagine that we’ll have much more global coordination of resource flows, and not just market mechanisms.

How do you see the present global meltdown? Is it one of the crises that capitalist society faces once in a while? Or do you think it could possibly be the beginning of the decline of capitalism?

I tend to trust the analysis in terms of Kondratieff cycles as expressed by Carlota Perez in her work on technological revolutions (http://www.carlotaperez.org/). The last one started with World War II and was ascendant into the early-’70s, after which the declining phase of neoliberalism took over choosing the speculative route that now collapsed. We’ll need seven or 10 years to go through a severe cleaning out, but after a period of reform, such as perhaps that carried out by Obama in the next few years, we can expect a new up-cycle based on green capitalism, and extensive usage of participatory processes. This will allow P2P processes to move from the margins to the parity level. There is no chance of achieving sustainability without changing individual lifestyles and participatory design.

After this, we’ll reach the national crisis stage of the next Kondratieff cycle, and I believe this is the moment when the peer to peer logic can become dominant. In the end, the infinite growth mechanism of capitalism is incompatible with our finite natural environment, and necessarily needs to be replaced.

Do you believe that capitalism has to grow and mature before a society can change to P2P or something similar?

I think that capitalism is already beyond maturity and has reached senility, but there’s still life in the old man. So I see the green capitalist global compact as the last attempt at integration, and though it will have some success, it is clear that a system based on infinite growth is doomed. What we have to do imperatively is separate the idea of markets and trading from the idea of infinite growth. Some people are talking about natural capitalism (David Korten, Paul Hawken, Hazel Henderson) or capitalism 3.0 (Peter Barnes) to indicate the hybrid nature of the potential new system, which will combine markets with participation and peer to peer-based social innovation. But the concept is misleading, as the system cannot possibly be based on capital accumulation. I think Umair Haque is also a good guide as to the logic of the new post-capitalist system.

What is your personal opinion?

As indicated in the germ form theory of Oekonux, with which I broadly agree, first we have an emerging germ form -- the situation today. Then, it may evolve to a parity level, in which peer to peer and the market will co-exist. But at some point, the meta-system of infinite growth that is capitalism will and must break down if we want humanity and our planet to survive, and at that moment the old meta-system of capitalism will become a sub-system, a market form for certain specific rival goods within the broader meta-system of peer to peer. But humanity always first tries the familiar solutions, so before thinking of a more radical overhaul, a green capitalist phase is unavoidable but also necessary in order to allow participation to reach a parity level. To answer specifically concerning ‘natural capitalism’: to the degree that we succeed in forcing the market to integrate the external cost of natural destruction, and to fund its dependence on social innovation, to that degree the infinite growth mechanism will be broken and what we’ll have will be a market form but no longer a ‘capitalist’ one.

How do you think, in a situation like that in India where feudalism has still not disappeared and capitalism is growing, the ideas of P2P will work?

I think we have to think in terms of neo-traditional economics and policies. This means understanding the commonality between pre-materialist and post-materialist logics, seeing that both are united through the priority given to immaterial wellbeing. On the basis of the generalised crisis of capitalism, local resilient communities and the local elite can both look to leapfrogging possibilities, using high technology, but in a re-localised framework. For example, we can imagine local elite families investing in production facilities for smart cars using renewable energy, but allied with global open design and tinkering communities; and we can imagine farmer movements linking up with brothers and sisters worldwide in order to exchange practical knowledge and experience in order to avoid taking the route of soil-destroying industrial agriculture. There are many possibilities, if the awareness is there to profit from them.

(This article is published under the Creative Commons Attribution No Derivatives licence. This article may be reproduced in any media provided this note is also included. Details of the licence are available at http://creativecommons.org/licenses/by-nd/2.5/in)

This article appeared in Infochange India (http://infochangeindia.org/200907137829/Technology/Features/Dreaming-of-a-peer-to-peer-world.html) and also in the July 2009 issue of the magazine Agenda published by the same organisation.

സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്‌വെയറും സ്വതന്ത്ര സമൂഹവും

This is an article that was published in the Malayalam magazine Asaamaanyamaaya Maneesha (അസാമാന്യമായ മനീഷ), or just Maneesha, in its February issue. The magazine is published from Thrissur and carried a few photographs taken by Ashik Salahudin along with the article.

സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്‌വെയറും സ്വതന്ത്ര സമൂഹവും
ഡോ. വി. ശശി കുമാര്‍

സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയറിനേപ്പറ്റി കേട്ടിട്ടില്ലാത്തവര്‍ കേരളത്തില്‍ ചുരുക്കമായിരിക്കണം. ഇന്ത്യയിലെ സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്‌വെയര്‍ ഫൌണ്ടേഷന്‍ തിരുവനന്തപുരത്തുവെച്ചാണു് ശ്രീ റിച്ചാഡ് സ്റ്റാള്‍മാന്‍ 2001ല്‍ ഉത്‌ഘാടനം ചെയ്തതു്. പിന്നീടു് കേരളത്തിലെ സ്ക്കൂളുകളില്‍ ഐ.റ്റി. പഠിപ്പിക്കാന്‍ സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്‌വെയര്‍ ഉപയോഗിക്കാന്‍ തുടങ്ങി. ഇപ്പോഴാണെങ്കില്‍ സര്‍ക്കാരിന്റെ ഐ.റ്റി. നയത്തില്‍ തന്നെ സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്‌വെയര്‍ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കും എന്നു് പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ടു്. സര്‍ക്കാര്‍ വകുപ്പുകളിലുപയോഗിക്കുന്ന കമ്പ്യൂട്ടറുകള്‍ സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയറിലേക്ക് മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കയാണു്. 2008 ഡിസംബര്‍ 9 മുതല്‍ 11 വരെ തിരുവനന്തപുരത്തുവെച്ചു് "സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയര്‍, സ്വതന്ത്ര സമൂഹം'' എന്ന വിഷയത്തേക്കുറിച്ചു് ഒരു അന്തര്‍ദ്ദേശീയ സമ്മേളനം നടന്നു. ഇതിനും സര്‍ക്കാര്‍ തന്നെയാണു് മുന്‍കൈ എടുത്തതു്. ഈ പശ്ചാത്തലത്തില്‍ എന്താണീ സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്‌വെയര്‍, എന്താണീ സ്വതന്ത്ര സമൂഹം തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങള്‍ നമുക്കു് പരിശോധിക്കാം.

സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്‌വെയര്‍

ഉപയോക്താക്കള്‍ക്കു് സ്വാതന്ത്ര്യം നല്‍കുന്ന സോഫ്റ്റ്‌വെയറാണു് സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്‌വെയര്‍. നാലു സ്വാതന്ത്ര്യങ്ങളാണു് സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്‌വെയര്‍ നല്‍കുന്നതു്. എത്ര കമ്പ്യൂട്ടറുകളില്‍ വേണമെങ്കിലും ഏതാവശ്യത്തിനും ഉപയോഗിക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യമാണു് ആദ്യത്തേതു്. നിശ്ചിത എണ്ണം കമ്പ്യൂട്ടറുകളില്‍ ഉപയോഗിക്കാനുള്ള അനുവാദം മാത്രമെ ഉടമസ്ഥാവകാശമുള്ള (proprietary) സോഫ്റ്റ്‌വെയര്‍ നല്‍കുന്നുള്ളൂ എന്നറിയാമല്ലോ. പകര്‍ത്തി മറ്റുള്ളവര്‍ക്കു് നല്‍കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യമാണു് രണ്ടാമത്തതു്. സോഫ്റ്റ്‌വെയറിന്റെ പ്രവര്‍ത്തനം പഠിക്കാനും വേണമെങ്കില്‍ അതില്‍ മാറ്റം വരുത്താനുമുള്ളതാണു് മൂന്നാമത്തെ സ്വാതന്ത്ര്യം. ഇതു് സാധ്യമാകണമെങ്കില്‍ പ്രോഗ്രാമിന്റെ മൂലരൂപമായ സോഴ്‌സ് കോഡ് (source code) ലഭ്യമായേ പറ്റൂ. അതുകൊണ്ടു് എല്ലാ സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്‌വെയറിന്റെയും മൂലരൂപം ഇന്റര്‍നെറ്റില്‍ ലഭ്യമാണു്. ഇങ്ങനെ മാറ്റം വരുത്തിയ സോഫ്റ്റ്‌വെയര്‍ പുനര്‍വിതരണം ചെയ്യാനുള്ളതാണു് നാലാമത്തെ സ്വാതന്ത്ര്യം. ഈ നാലു സ്വാതന്ത്ര്യങ്ങളും നല്‍കുന്ന സോഫ്റ്റ്‌വെയറിനെ മാത്രമെ സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്‌വെയര്‍ എന്നു പറയൂ. ഈ സ്വാതന്ത്ര്യങ്ങളൊന്നും തന്നെ നാം പണം കൊടുത്തു വാങ്ങുന്ന ഉടമസ്ഥാവകാശമുള്ള സോഫ്റ്റ്‌വെയര്‍ നമുക്കു നല്‍കുന്നില്ല എന്നതു വ്യക്തമാണല്ലോ.

സോഫ്റ്റ്‌വെയര്‍ അറിവു പോലെയാണെന്നും അറിവെന്നപോലെ സോഫ്റ്റ്‌വെയറും സ്വതന്ത്രമായിരിക്കണമെന്നുമുള്ള ആശയത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണു് സ്വതന്ത്രമായി ഉപയോഗിക്കാനും പകര്‍ന്നുകൊടുക്കാനും മറ്റും അനുവാദമുള്ള സോഫ്റ്റ്‌വെയര്‍ സൃഷ്ടിക്കാന്‍ റിച്ചാഡ് സ്റ്റാള്‍മാന്‍ ‌ തീരുമാനിച്ചതു്. ലോകപ്രശസ്ത സാങ്കേതിക വിദ്യാലയമായ എം.ഐ.റ്റി. (MIT - Massachusetts Institute of Technology) യില്‍ പ്രവര്‍ത്തിയെടുത്തിരുന്ന കാലത്തായിരുന്നു അദ്ദേഹം ഈ തീരുമാനമെടുത്തതു്. 1983ല്‍ അദ്ദേഹം സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്‌വെയര്‍ സൃഷ്ടിക്കാനായി ഗ്നു (GNU) എന്ന പ്രോജക്റ്റ് തുടങ്ങുകയും 1985ല്‍ സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്‌വെയര്‍ പ്രചരിപ്പിക്കാനായി ഫ്രീ സോഫ്റ്റ്‌വെയര്‍ ഫൌണ്ടേഷന്‍ എന്ന പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. സോഫ്റ്റ്‌വെയര്‍ സ്വാതന്ത്ര്യത്തോടുകൂടി വിതരണം ചെയ്യാനുള്ള ലൈസന്‍സും അദ്ദേഹം വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു. അതാണു് ഇന്നു് സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയറിനു് ഏറ്റവും കൂടുതല്‍ ഉപയോഗിക്കുന്ന ലൈസന്‍സായ ജി.പി.എല്‍. (ജനറല്‍ പബ്ലിക് ലൈസന്‍സ്).

സ്റ്റാള്‍മാന്‍ സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്‌വെയര്‍ പ്രസ്ഥാനം തുടങ്ങിയതിനു പിന്നില്‍ രസകരമായ ഒരു കഥയുണ്ടു്. അദ്ദേഹം എം.ഐ.റ്റിയില്‍ പ്രവര്‍ത്തിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന കാലത്തു് സോഫ്റ്റ്‌വെയര്‍ പൊതുവെ സ്വതന്ത്രമായിരുന്നു. കമ്പ്യൂട്ടര്‍ ഉപയോഗിക്കുന്നവര്‍ പ്രോഗ്രാമുകള്‍ പരസ്പരം കൈമാറുമായിരുന്നു. എം.ഐ.റ്റിയിലെ ലാബില്‍ അവരുപയോഗിച്ചിരുന്നതു് അവര്‍തന്നെ വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത സോഫ്റ്റ്‌വെയറായിരുന്നു, ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റമുള്‍പ്പോടെ. അവരുടെ കമ്പ്യൂട്ടറുകള്‍ ശൃംഘലയായി (network) പരസ്പരം ബന്ധിച്ചിരുന്നു. അവരുപയോഗിച്ചിരുന്ന പ്രിന്ററും ശൃംഘലയുടെ ഭാഗമായിരുന്നു. എല്ലാ പ്രിന്ററുകളെയും പോലെ ഇതിനും ഒരു പ്രശ്നമുണ്ടായിരുന്നു -- ഇടയ്ക്കിടയ്ക്കു് കടലാസ് കുരുങ്ങുക. തല്‍ഫലമായി എന്തെങ്കിലും പ്രിന്റ് ചെയ്യാന്‍ കൊടുത്തിട്ടു് കുറേക്കഴിഞ്ഞു് ചെന്നു നോക്കുമ്പോള്‍ പ്രിന്റര്‍ നശ്ചലമായി ഇരിക്കുന്നതാണു് കാണുക. കുരുങ്ങിയ കടലാസു മാറ്റിയിട്ടു് തിരിച്ചുപോകുകയേ അപ്പോള്‍ മാര്‍ഗ്ഗമുള്ളൂ. ഇങ്ങനെ പല തവണ സംഭവിച്ചാല്‍ ആര്‍ക്കായാലും ദേഷ്യം വരില്ലേ? ഇതിനൊരു പരിഹാരം കാണാന്‍ സ്റ്റാള്‍മാന്‍ ആഗ്രഹിച്ചു. അതിനദ്ദേഹം ഒരു വഴി കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തു. പ്രിന്ററിനെ കമ്പ്യൂട്ടറുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന സോഫ്റ്റ്‌വെയറാണു് അതിന്റെ ഡ്രൈവര്‍ എന്നറിയപ്പെടുന്നതു്. ഇതില്‍ അദ്ദേഹം രണ്ടു് മാറ്റങ്ങള്‍ വരുത്തി. ഒരാള്‍ ആവശ്യപ്പെട്ട പേജുകള്‍ പ്രിന്റ് ചെയ്തു കഴിഞ്ഞാല്‍ ആ വിവരം അദ്ദേഹത്തിന്റെ കമ്പ്യൂട്ടറില്‍ ഒരു സന്ദേശമായി തെളിയും എന്നതാണു് ഒന്നു്. അതുപോലെ, പ്രിന്ററില്‍ കടലാസുടക്കിക്കഴിഞ്ഞാല്‍ പ്രിന്റു ചെയ്യാന്‍ നിര്‍ദ്ദേശം നല്‍കിയ എല്ലാവരുടെയും കമ്പ്യൂട്ടറില്‍ ഈ വിവരം സന്ദേശമായി തെളിയും എന്നതാണു് രണ്ടാമത്തെ മാറ്റം കൊണ്ടു് സാധിച്ചതു്.

അങ്ങനെയിരിക്കെ റാങ്ക് ക്സീറോക്സ് കോര്‍പ്പറേഷന്‍ (Rank Xerox Corporation) അവര്‍ക്കൊരു പുതിയ പ്രിന്റര്‍ നല്കി. മേല്പറഞ്ഞ വിദ്യകള്‍ അതിലും നടപ്പാക്കണം എന്നു് സ്റ്റാള്‍മാനു് ആഗ്രഹമുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാല്‍ പുതിയ പ്രിന്ററിനുള്ള ഡ്രൈവറിന്റെ മൂലരൂപം (മനുഷ്യര്‍ക്കു വായിക്കാവുന്ന രൂപം, source code) അദ്ദേഹത്തിനു ലഭിച്ചില്ല. അതന്വേഷിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെയാണു് ഡ്രൈവര്‍ രചിച്ച വ്യക്തി അടുത്തുള്ള മറ്റൊരു സര്‍വ്വകലാശാലയില്‍ വരുന്നുണ്ടെന്ന വിവരം സ്റ്റാള്‍മാന്‍ അറിഞ്ഞതു്. അങ്ങനെ ഒരിക്കല്‍ അവിടെ പോയപ്പോള്‍ ആ വ്യക്തിയെ കണ്ടു് അദ്ദേഹം ഡ്രൈവറിന്റെ മൂലരൂപം ആവശ്യപ്പെട്ടു. എന്നാല്‍ തികച്ചും അപ്രതീക്ഷിതമായ മറുപടിയാണു് സ്റ്റാള്‍മാനു് ലഭിച്ചതു്. കമ്പനിയുമായി "നോണ്‍ ഡിസ്‌ക്ലോഷര്‍ എഗ്രിമെന്റ'' ഒപ്പിട്ടിട്ടുള്ളതുകൊണ്ടു് അതു തരാനാകില്ല എന്നായിരുന്നു മറുപടി. ഇത്തരം എഗ്രിമെന്റുകളേപ്പറ്റി സ്റ്റാള്‍മാന്‍ കേട്ടിരുന്നു. അവയോടു് അദ്ദേഹത്തിനും മറ്റു പല പ്രോഗ്രാമര്‍മാര്‍ക്കും ശക്തമായ എതിര്‍പ്പുമുണ്ടായിരുന്നു. എന്തായാലും അന്നത്തെ സാഹചര്യത്തില്‍ വാതില്‍ വലിച്ചടച്ചു് ഇറങ്ങിപ്പോന്നു എന്നാണു് സ്റ്റാള്‍മാന്‍ തന്നെ പിന്നീടു് എഴുതിയതു്. അതേത്തുടര്‍ന്നാണു് ആര്‍ക്കും പങ്കുവയ്ക്കാനും മാറ്റം വരുത്താനും മറ്റും സ്വാതന്ത്ര്യമുള്ള ഓപ്പറേറ്റിങ് സിസ്റ്റവും (കമ്പ്യൂട്ടറിന്റെ പ്രവര്‍ത്തനം നിയന്ത്രിക്കുന്ന സോഫ്റ്റ്‌വെയര്‍) ആപ്ലിക്കേഷനുകളും ഉണ്ടാക്കണമെന്നു് അദ്ദേഹം തീരുമാനിച്ചതു്.

ഗ്നു പ്രോജക്ട് തുടങ്ങിയിട്ടു് ഇപ്പോള്‍ കാല്‍ നൂറ്റാണ്ടു് പിന്നിട്ടിരിക്കുന്നു. ആദ്യകാലത്തു് സ്റ്റാള്‍മാന്‍ ഒറ്റയ്ക്കായിരുന്നെങ്കിലും ഇപ്പോള്‍ ലോകത്തെമ്പാടുമുള്ള പതിനായിരക്കണക്കിനു് പ്രോഗ്രാമര്‍മാരാണു് സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്‌വെയര്‍ സൃഷ്ടിക്കാനായി പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്നതു്. ഗ്നു ലിനക്സ് ആണു് ഇന്നേറ്റവും പ്രചാരമുള്ള സ്വതന്ത്ര ഓപ്പറേറ്റിങ്ങ് സിസ്റ്റം. കൂടാതെ ഫ്രീ ബി.എസ്.ഡി., ഓപ്പണ്‍ ബി.എസ്.ഡി., ഓപ്പണ്‍ സൊളാരിസ്, എന്നിങ്ങനെ പല സ്വതന്ത്ര ഓപ്പറേറ്റിങ് സിസ്റ്റങ്ങളുമുണ്ടു്.

"പ്രോഗ്രാമിങ്ങ് അറിയാത്ത എനിക്കു് ഇത്തരം സ്വാതന്ത്ര്യങ്ങള്‍ കൊണ്ടു് എന്തു പ്രയോജനം'' എന്നു പലരും ചിന്തിക്കാം. ഇതിനു് രണ്ടു് ഉത്തരങ്ങളുണ്ടു്. സോഫ്റ്റ്‌വെയറില്‍ എനിക്കു് മാറ്റം വരുത്താനാവില്ലെങ്കിലും വേണമെങ്കില്‍ അതറിയാവുന്ന ഒരാളേക്കൊണ്ടു് എനിക്കാവശ്യമായ മാറ്റം വരുത്തിക്കാനാവും എന്നതാണൊന്നു്. ഇങ്ങനെ സോഫ്റ്റ്‌വെയറില്‍ മാറ്റം വരുത്തേണ്ട ആവശ്യം വ്യക്തികള്‍ക്കു് ഉണ്ടാവാന്‍ സാധ്യതയില്ലെങ്കിലും പല സ്ഥാപനങ്ങള്‍ക്കു് വേണ്ടിവരാമല്ലോ. പക്ഷെ എല്ലാവര്‍ക്കും പ്രയോജനം ചെയ്യുന്ന മറ്റൊരു കാര്യമുണ്ടു്. ഒരു സമൂഹത്തിനു തന്നെ ആവശ്യമായ മാറ്റങ്ങള്‍ സോഫ്റ്റ്‌വെയറില്‍ വരുത്താനാവും എന്നതാണതു്. ഉദാഹരണമായി കേരളത്തിലെ കുറേ വിദ്യാര്‍ത്ഥികളും മറ്റും ചേര്‍ന്നു് ഗ്നു ലിനക്സ് ഓപ്പറേറ്റിങ്ങ് സിസ്റ്റം മലയാളത്തിലാക്കിയിട്ടുണ്ടു്. അതുകൊണ്ടു് മലയാളം മാത്രമറിയാവുന്നവര്‍ക്കും കമ്പ്യൂട്ടര്‍ ഇന്നു് പ്രാപ്യമാണു്. ഇതിനായി സ്വതന്ത്ര മലയാളം കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ് എന്ന ഒരു സംഘടന തന്നെ നിലവില്‍ വന്നിട്ടുണ്ടു്. സോഫ്റ്റ്‌വെയര്‍ പുതുക്കുന്നതനുസരിച്ചു് അതൊക്കെ ഇവര്‍ മലയാളത്തിലാക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ മലയാളം ടൈപ്പുചെയ്യാനുള്ള സൌകര്യങ്ങള്‍, കമ്പ്യൂട്ടറിലുപയോഗിക്കാവുന്ന മലയാളം ഡിക്‌ഷ്ണറി, തുടങ്ങിയവ തയാറാക്കുകയും ചെയ്തിരിക്കുന്നു. ഇതെല്ലാം സാദ്ധ്യമായതു് സോഫ്റ്റ്‌വെയറിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യം കൊണ്ടുമാത്രമാണെന്നു വ്യക്തമാണല്ലൊ.

സ്വാതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയറിന്റെ മെച്ചം

മേല്പറഞ്ഞ ഗുണങ്ങളൊക്കെയുണ്ടെങ്കിലും സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയര്‍ ഉപയോഗിക്കാന്‍ മെച്ചപ്പെട്ടതാണോ എന്നു് പലര്‍ക്കും സംശയമുണ്ടാകാം. ഒരു കമ്പനിയൊന്നുമുണ്ടാക്കാത്ത ഇത്തരം ഉല്പന്നങ്ങളുടെ ഗുണനിലവാരം കുറവാവില്ലേ എന്നു് ന്യായമായും സംശയിക്കാം. എന്നാല്‍ ഏറ്റവും പ്രചാരത്തിലുള്ള മൈക്രോസോഫ്റ്റ് വിന്‍ഡോസിനേക്കാള്‍ പല തരത്തില്‍ മെച്ചപ്പെട്ടതാണു് ഇന്നേറ്റവും പ്രചാരമുള്ള സ്വതന്ത്ര ഓപ്പറേറ്റിങ്ങ് സിസ്റ്റമായ ഗ്നു ലിനക്സ്. ഇതിനെ ബാധിക്കുന്ന വൈറസുകള്‍ ഏതാണ്ടില്ല എന്നു തന്നെ പറയാം. പിന്നെ സാധാരണഗതിയില്‍ സിസ്റ്റം ക്രാഷ് ചെയ്യുകയില്ല. മള്‍ട്ടി യൂസര്‍ സൌകര്യമുണ്ടു്, അതായതു് പലര്‍ക്കു് ഒരേ കമ്പ്യൂട്ടര്‍ ഉപയോഗിക്കാം, പക്ഷെ അപ്പോഴും ഓരോരുത്തരുടെയും ഫയലുകള്‍ സുരക്ഷിതമായിത്തന്നെ ഇരിക്കും. ഇങ്ങനെ പല മെച്ചങ്ങളും ഗ്നു ലിനക്സിനുണ്ടു്.

ഇനി ഇതിലെന്തെല്ലാം ഉപയോഗങ്ങള്‍ക്കുള്ള ആപ്ലിക്കേഷനുകളുണ്ടു് എന്നു പരിശോധിക്കാം. സാധാരണക്കാര്‍ കമ്പ്യൂട്ടറുവയോഗിച്ചു ചെയ്യുന്ന എല്ലാ കാര്യങ്ങളും സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയറുപയോഗിച്ചു ചെയ്യാനാവും. ഓഫീസാവശ്യത്തിനുള്ള വേഡ് പ്രോസസര്‍, സ്പ്രെഡ്‌ഷീറ്റ്, പ്രസന്റേഷന്‍, ഇമെയ്ല്‍, വെബ്‌ബ്രൌസിങ്, ഫോട്ടോ എഡിറ്റിങ്, തുടങ്ങിയ ആവശ്യങ്ങള്‍ക്കെല്ലാം ഒന്നിലധികം ആപ്ലിക്കേഷനുകളുണ്ടു്. ഇവയില്‍ ചിലതെങ്കിലും സ്വതന്ത്രമല്ലാത്ത കമേഴ്സ്യല്‍ സോഫ്റ്റ്‌വെയറിനേക്കാള്‍ മെയ്യപ്പെട്ടതുമാണു്. ഉദാഹരണമായി, വെബ്‌ബ്രൌസറായ ഫയര്‍ഫോക്സിന്റെ പ്രചാരം വളരെ വേഗം ഏറിവരികയാണു്. ഇപ്പോള്‍ ഇന്റര്‍നെറ്റ് എക്സ്‌പ്ലോറര്‍ മാത്രമാണു് മുന്നിലുള്ളതു്. അതുപയോഗിച്ചിരുന്നവര്‍ പോലും ഫയര്‍ഫോക്സിലേക്കു് മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കയാണു്.

അതുപോലെ സവിശേഷാവശ്യങ്ങള്‍ക്കുള്ള സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകളും സ്വതന്ത്രമായതു ലഭ്യമാണു്. ഉദാഹരണമായി, ശബ്ദഫയലുകളില്‍ മാറ്റം വരുത്താന്‍ സഹായിക്കുന്ന എഡിറ്ററുകള്‍, വിഡിയോ എഡിറ്ററുകള്‍, സംഗീതം സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള സോഫ്റ്റ്‌വെയര്‍, ത്രിമാന അനിമേഷനുള്ള സോഫ്റ്റ്‌വെയര്‍ തുടങ്ങിയവയും ലഭ്യമാണു്. സര്‍ക്കാരുകളും, ബിസിനസുകളും വ്യവസായങ്ങളും സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയറിലേക്കു് മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ഉദാഹരണമായി, ജര്‍മ്മനിയിലെ മ്യൂണിക്ക് നഗരസഭ ​ഏതാനും വര്‍ഷം മുമ്പു് സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയറിലേക്കു് മാറാന്‍ തീരുമാനിച്ചു. സ്പെയ്‌നിലെ എക്സ്‌ട്രെമദുര പ്രവിശ്യ ആദ്യം സ്ക്കൂളുകളും പിന്നെ ആപ്പീസുകളും സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയറിലേക്കു് മാറ്റി. തമിഴ്‌ നാട്ടിലെ എല്‍ക്കോട്ട് (ELCOT) എന്ന സര്‍ക്കാര്‍ സ്ഥാപനം ആദ്യം മാറി, പിന്നീടു് തമിഴ്‌നാട്ടിലെ പല സ്ഥാപനങ്ങളും മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. നമ്മുടെ എല്‍.ഐ.സി. ഉപയോഗിക്കുന്നതു് സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയറാണു്. കേരളത്തിലെ സ്ക്കൂളുകളെല്ലാം ഐ.റ്റി.~വിദ്യാഭ്യാസത്തിനു് സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയര്‍ ഉപയോഗിക്കുന്നതു കൂടാതെ സര്‍ക്കാര്‍ സ്ഥാപനങ്ങളും മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ഉദാഹരണമായി, ഖാദി ബോര്‍ഡിന്റെ പ്രവര്‍ത്തനം ഇപ്പോള്‍ പൂര്‍ണ്ണമായി സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയറിലാണു്. വൈദ്യുത ബോര്‍ഡിന്റെ ബില്ലിങ്ങിനുള്ള സോഫ്റ്റ്‌വെയര്‍ ബോര്‍ഡിലെ തന്നെ ചിലര്‍ ചേര്‍ന്നു വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ``ഒരുമ'' എന്ന സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയറാണു്. പല എഞ്ചിനീയറിങ് കോളജുകളും കമ്പ്യൂട്ടര്‍ ലാബുകളില്‍ സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയറാക്കിയിട്ടുണ്ടു്, എറണാകുളത്തെ മോഡല്‍ എഞ്ചിനീയറിങ് കോളജ്, തൃശൂരുള്ള ഗവണ്മെന്റ് എഞ്ചിനീയറിങ് കോളജ്, കുറ്റിപ്പുറത്തെ എം.ഇ.എസ്. കോളജ്, തിരുവനന്തപുരത്തെ ബാര്‍ട്ടണ്‍ ഹില്‍ കോളജ് എന്നിവ ഏതാനും ഉദാഹരണങ്ങളാണു്. കേരളത്തിലെ സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയര്‍ പ്രവര്‍ത്തകരില്‍ നല്ലൊരു വിഭാഗം വിദ്യാര്‍ത്ഥികളാണു് എന്നതു് പ്രതീക്ഷയ്ക്കു വക നല്‍കുന്ന കാര്യമാണു്.

സോഫ്റ്റ്‌വെയറിലൂടെയുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ ഈ മുന്നേറ്റം മറ്റു പല രംഗങ്ങളെയും സ്വാധീനിച്ചിട്ടുണ്ടു്. അവയില്‍ ചിലതു് നമുക്കിനി പരിശോധിക്കാം.

അറിവിനും സ്വാതന്ത്ര്യം

അറിവു് സ്വതന്ത്രമായിരിക്കണം എന്ന ആശയം തന്നെയാണു് പൊതുജനങ്ങളുടെ സഹകരണത്തോടെ നിര്‍മ്മിച്ചെടുത്ത വിക്കിപ്പീഡിയ (Wikipedia) എന്ന സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാനകോശത്തിന്റെ തുടക്കത്തിനും കാരണമായതു്. ബോമിസ് (Bomis) എന്ന കമ്പനിയുടെ ഉടമയായ ജിമ്മി വെയ്‌ല്‍സാണു് വിക്കിപ്പീഡിയ തുടങ്ങിയതു്. ബോമിസാണു് അതിന്റെ ചെലവുകള്‍ വഹിച്ചതും. ആര്‍ക്കുവേണമെങ്കില്‍ വിക്കിപ്പീഡിയയിലെ ലേഖനങ്ങളില്‍ മാറ്റം വരുത്താം. പുതിയ ലേഖനങ്ങള്‍ എഴുതുകയുമാവാം. ഒന്നു് രജിസ്റ്റര്‍ ചെയ്യണമെന്നു മാത്രം. അതിനു് ചെലവില്ലതാനും. വിക്കിപ്പീഡിയയിലുള്ള ലേഖനങ്ങള്‍ ആര്‍ക്കും പകര്‍ത്തിയെടുക്കുകയും എന്താവശ്യത്തിനും ഉപയോഗിക്കുകയുമാവാം. ഈ സ്വാതന്ത്ര്യം അതിലെ ചിത്രങ്ങള്‍ക്കും ബാധകമാണു്. വിക്കിപ്പീഡിയയിലുള്ള വിഭവങ്ങളൊന്നും തന്നെ പകര്‍പ്പവകാശനിയമമനുസരിച്ചു് നിയന്ത്രിതമല്ല. സ്വതന്ത്ര എന്‍സൈക്ലോപ്പീഡിയ എന്ന ആശയം ആദ്യം കൊണ്ടുവന്നതും സ്റ്റാള്‍മാന്‍ തന്നെയാണു് എന്നതു് രസാവഹമാണു്, നടപ്പിലാക്കിയതു് ജിമ്മി വെയ്ല്‍സാണെങ്കിലും.

ഇന്നു് വിക്കിപ്പീഡിയയില്‍ ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷയില്‍ മാത്രം 25 ലക്ഷത്തിലധികം ലേഖനങ്ങളുണ്ടു്. ആകെ 250ലധികം ഭാഷകളില്‍ ലേഖനങ്ങളുണ്ടു്. ഇവയില്‍ മലയാളവും മറ്റു പല ഇന്ത്യന്‍ ഭാഷകളും ഉള്‍പ്പെടും. ഇന്ത്യന്‍ ഭാഷകളില്‍ ഏറ്റവും കൂടുതല്‍ ലേഖനങ്ങളുള്ളതു് തെലുങ്കിലാണു് -- 41,000ലധികം. മലയാളം പിന്നിലാണു്, ഏതാണ്ടു് 9,000ല്‍ താഴെ ലേഖനങ്ങളേയുള്ളൂ. ലോകത്തിലേറ്റവും കൂടുതല്‍ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്ന വിജ്ഞാനകോശമാണു് വിക്കിപ്പീഡിയ. അതിന്റെ നിലവാരവും വളരെ ഉയര്‍ന്നതാണെന്നു് ഒരു പഠനമെങ്കിലും തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ടു്. പ്രശസ്ത ശാസ്ത്രപ്രസിദ്ധീകരണമായ "നേച്ചര്‍'' (nature) നടത്തിയ പഠനത്തില്‍ കണ്ടതു്, ബ്രിട്ടാനിക്കയില്‍ ഒരു ലേഖനത്തില്‍ ശരാശരി മൂന്നു തെറ്റുകള്‍ ഉള്ളപ്പോള്‍ വിക്കിപ്പീഡിയയില്‍ ശരാശരി നാലു തെറ്റുകള്‍ കണ്ടു എന്നാണു്.

ഈ ഡിജിറ്റല്‍ യുഗത്തില്‍ അറിവു് എന്നു പറയുമ്പോള്‍ വിജ്ഞാനകോശത്തിലുള്ളതു പോലത്തെ അറിവു മാത്രമല്ല ഉദ്ദേശിക്കുന്നതു്. കഥയും സംഗീതവും ചലച്ചിത്രങ്ങളും ഒക്കെ "അറിവാ''യിട്ടാണു് കണക്കാക്കുന്നതു്. എല്ലാ അറിവും ഡിജിറ്റല്‍ രൂപത്തിലായിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണല്ലോ. ഇപ്പോള്‍ സംഗീതവും ചിത്രങ്ങളും ചലച്ചിത്രങ്ങളും എല്ലാം കമ്പ്യൂട്ടറിലൂടെ ആസ്വദിക്കാനാവുമല്ലോ. ഡിജിറ്റല്‍ രൂപത്തിലാകുമ്പോള്‍ ഇത്തരം വിഭവങ്ങള്‍ പകര്‍ത്തുന്നതും മറ്റുള്ളവര്‍ക്കെത്തിക്കുന്നതും മറ്റും വളരെ ചെലവു കുറഞ്ഞതും എളുപ്പവുമുള്ള കാര്യമാകും. എന്നാല്‍ പകര്‍പ്പവകാശനിയമം ഇതിനു് തടസമായി നില്‍ക്കുന്നുണ്ടു്. ഇതിനൊരു പോംവഴിയായിട്ടാണു് 'ക്രിയേറ്റീവ് കോമണ്‍സ്' എന്ന ആശയമുണ്ടായതു്. സ്റ്റാന്‍ഫഡ് സര്‍വ്വകലാശാലയിലെ നിയമാദ്ധ്യാപകനായ പ്രൊഫ. ലോറന്‍സ് ലെസ്സിഗാണു് ഇതിനു് തുടക്കം കുറിച്ചതു്. പകര്‍പ്പവകാശത്തിന്റെ കടുത്ത നയന്ത്രണമില്ലാതെ സ്വന്തം സൃഷ്ടികള്‍ വിതരണം ചെയ്യണമെന്നു് ആഗ്രഹമുള്ളവര്‍ക്കു് അതിനു് സഹായിക്കുന്ന ലൈസന്‍സുകള്‍ അദ്ദേഹം വികസിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടു്. കൂടുതല്‍ വിവരങ്ങള്‍ http://creativecommons.org എന്ന വെബ്സൈറ്റില്‍ നിന്നും ലഭ്യമാണു്. ഇത്തരമൊരു ലൈസന്‍സിലാണു് ഈ ലേഖനവും പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരിക്കുന്നതു്.

സ്വാതന്ത്ര്യം മറ്റു രംഗങ്ങളില്‍

മേല്‍വിവരിച്ച സ്വാതന്ത്ര്യമെന്ന ആശയം മറ്റു പല രംഗങ്ങളിലും മാറ്റങ്ങള്‍ വരുത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ഗവേഷണഫലങ്ങളുടെ പ്രസിദ്ധീകരണമാണു് ഒരു ഉദാഹരണം. പണ്ടു മുതല്‍ക്കേ തങ്ങളുടെ കണ്ടെത്തലുകള്‍ ലോകത്തെ അറിയിക്കുന്നതില്‍ താല്പര്യമുള്ള ഒരു സമൂഹമാണു് ശാസ്ത്രസമൂഹം. ഇപ്പോള്‍ ഗവേഷണത്തിനുവേണ്ടി ഏറ്റവും കൂടുതല്‍ മുതല്‍മുടക്കുന്നതു് സര്‍ക്കാരാണു്, അതായതു് ജനങ്ങളാണു്. ഇവരുടെ പ്രയത്നത്തിലൂടെ അറിവാകുന്ന വിവരങ്ങള്‍ പ്രസിദ്ധീകരണത്തിനായി എഴുതിത്തയാറാക്കുന്നതു് ഇവര്‍തന്നെയാണു്. പ്രസിദ്ധീകരണയോഗ്യമായവ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതു് മറ്റു ശാസ്ത്രജ്ഞരാണു്. എന്നാല്‍ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു കഴിയുമ്പോള്‍ പകര്‍പ്പവകാശം പ്രസാധകരുടേതായിത്തീരുന്നു. മറ്റു ശാസ്ത്രജ്ഞര്‍ക്കു പോലും അതു വായിക്കാന്‍ പണം കൊടുക്കേണ്ടി വരുന്നു. ഇതിനെ എതിര്‍ക്കുന്ന ഒരു പ്രസ്ഥാനമാണു് ഓപ്പണ്‍ അക്സസ് പ്രസ്ഥാനം. ഗവേഷണപ്രബന്ധങ്ങള്‍ രചിക്കുന്നവര്‍ തന്നെ അതു് ഇന്റര്‍നെറ്റിലിടുക, ജേര്‍ണലുകളുടെ പ്രസാധകര്‍ ലേഖനങ്ങള്‍ ഇന്റര്‍നെറ്റിലിടുക എന്നിങ്ങനെ രണ്ടു പരിഹാരങ്ങളാണു് പ്രസ്ഥാനം മുന്നോട്ടു വയ്ക്കുന്നതു്. വിശദവിവരങ്ങള്‍ http://plos.org, http://www.soros.org/openaccess തുടങ്ങിയ സൈറ്റുകളില്‍നിന്നു ലഭിക്കും.

ബിസിനസ് രംഗത്തു് ഈ ആശയങ്ങള്‍ എങ്ങനെ പ്രയോഗിക്കാമെന്നു് പരീക്ഷണം നടത്തുകയാണു് പൂണെയിലെ ഒരു കൂട്ടര്‍ (http://www.wikiocean.net കാണുക). എന്നാല്‍ ഏറ്റവും രസാവഹമായി തോന്നുന്നതു് സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയറും വിക്കിപ്പീഡിയയുമെല്ലാം പുതുതായി രൂപപ്പെട്ടുവരുന്ന ഒരു ഉല്പാദനമാതൃകയുടെ ഉദാഹരണങ്ങളായി കാണുന്ന ഒയ്‌ക്കണക്സ് (Oekonux), P2P ഫൌണ്ടേഷന്‍ എന്നീ കൂട്ടങ്ങളാണു്. ലോകത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തെ ഇതു് ക്രമേണ മാറ്റിമറിക്കും എന്നവര്‍ പറയുന്നു. മുതലാളിത്തത്തിലെ പ്രശ്നങ്ങള്‍ രൂക്ഷമാകുകയും അനിയന്ത്രിതമായ വികസനം എന്ന മുതലാളിത്തത്തിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടു് നിലനില്‍ക്കുന്നതല്ല എന്നു തിരിച്ചറിയുകയും ചെയ്യുമ്പോള്‍ പാരസ്പര്യത്തിന്റെ ഈ ഉല്പാദനരീതി പ്രബലമാകുകയും മുതലാളിത്തത്തില്‍ നിന്നു് ഉല്പാദനകര്‍മ്മം ക്രമേണ ഏറ്റെടുക്കുകയും ചെയ്യുമെന്നു് ഇവര്‍ വിശ്വസിക്കുന്നു.

അച്ചടി നിലവില്‍വന്ന ഒരു കാലഘട്ടത്തിനു വേണ്ടിയാണു് പകര്‍പ്പവകാശ നിയമം ഉണ്ടാക്കിയതു്. ഇന്നത്തെ പുതിയ സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ സാദ്ധ്യതകള്‍ മുഴുവനും സമൂഹനന്മയ്ക്കായി ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്നതിനു് ഈ നിയമം തടസം നില്‍ക്കുകയാണു്. സൃഷ്ടികര്‍ത്താക്കള്‍ക്കു് പ്രതിഫലം ലഭ്യമാക്കുന്നതിനു് പകര്‍പ്പവകാശ നിയമത്തിന്റെ ആവശ്യമില്ല. അതിനു് സ്വാതന്ത്ര്യം തടസപ്പെടുത്താത്ത മാര്‍ഗ്ഗങ്ങള്‍ ഇന്നത്തെ സാങ്കേതികവിദ്യയ്ക്കു് നല്‍കാനാകും. നമ്മുടെ കാഴ്ചപ്പാടില്‍ മാറ്റം വരണമെന്നു മാത്രം. അങ്ങനെ പുതിയ കാഴ്ചപ്പാടുള്ള ഒരു സമൂഹത്തെയാണു് നാം സ്വതന്ത്രസമൂഹം എന്നു വിളിക്കുന്നതു്.

(ഈ ലേഖനം ക്രിയേറ്റീവ് കോമണ്‍സ് ‌Attribution Share Alike (by sa) 2.5 India ‌ലൈസന്‍സില്‍ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ കുറിപ്പുകൂടി ഉള്‍‍പ്പെടുത്തുന്ന പക്ഷം ഈ ലേഖനം ഏതു മാധ്യമത്തിലും ഇതേ രൂപത്തിലോ മാറ്റം വരുത്തിയോ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നതിനു് പ്രത്യേക അനുവാദം ആവശ്യമില്ല. ഈ ലൈസന്‍സിനേക്കുറിച്ചുള്ള കൂടുതല്‍ വിവരങ്ങള്‍ ‌ http://creativecommons.org/ licenses/by-sa/2.5/in/ ‌എന്ന വെബ് പേജില്‍ ലഭ്യമാണു്)

A New Wave of Freedom

This is an article that was published in the May 10- 23, 2008, issue of Frontline (see http://www.frontlineonnet.com/stories/20080523251008900.htm), but without their editorial corrections. The major editorial changes are in the sub-headings. It was published under the Creative Commons Attribution Share Alike 2.5 licence.

A New Wave of Freedom

Dr. V. Sasi Kumar

Any action that is dictated by fear or by coercion of any kind ceases to be moral. — Mohandas Karamchand Gandhi

India became a Sovereign Republic on 26 January 1950. India became free. Or, more precisely, political power was transferred from the British to Indians. That was a period when a number of countries that were living under the yoke of imperialism broke free. Politically, that is. We still do not enjoy certain freedoms that we deserve. A new wave of freedom movements, to achieve these freedoms, is now sweeping the world—a movement that is bound to change the way we think, the way we do things and the way we interact. This time it started from the United States and is aiming to free people from the clutches of monopoly corporations. And the role of Gandhiji is being played by an extraordinary person with long hair and a long beard; a man named Richard Mathew Stallman, though he vehemently rejects any comparison with Gandhiji or Nelson Mandela.

“Till we are fully free, we are slaves”, said Gandhiji. Developments in technologyhave made it possible for mankind to enjoy greater freedom in certain ways. However, vested interests, with help from legislators, are now succeeding in preventing society from enjoying this freedom. For instance, with the advent of the computer and the Internet, it has become possible for data, information and knowledge to be communicated instantaneously, provided a computer with Internet connection is available at both ends. However, some of our laws that were designed for an earlier era are preventing society from benefiting fully from this technology. The new freedom movement is finding means to circumvent these laws. And, interestingly, this movement is not led by political parties or activists, but, of all people, by computer programmers (or hackers). Let us look at some of the ways in which our freedoms are being curtailed, and how there are ways in which we can regain our freedom even within the existing paradigm.

Freedom in Software

When you switch on your computer, you are making a political statement. This may sound absurd, trying to find politics in even mundane matters. But this is a fact. In the early days of the computer, users used to write their own programs and they used to exchange these programs according to need. No one used to keep exclusive rights to the programs. Those days, computers were big and expensive, often occupying their own rooms, but were relatively much less powerful compared even to today’s small PCs. As technology developed, computers became smaller and, interestingly, more powerful. It was around the early 1980s, that computer manufacturers started enforcing what was called a non-disclosure agreement on programmers who were engaged to write software for their computers. These agreements prevented programmers from disclosing the human-readable source-code of the programs. And software became a product for which users had to pay. Of course, some users continued to write programs for their own purpose, which some people still continue to do, but ready-made programs became available on payment that computer users increasingly started using. It was as a reaction to this productisation of software that Richard Stallman, then working in the Artificial Intelligence Lab of the Massachusetts Institute of Technology, decided to create an operating system (OS) and applications that gave users freedom. He believed that software is like knowledge (as he often says, like a recipe) and, like knowledge, software should not be the property of any individual or organisation. It should belong to all humanity. Stallman wrote:

“What does society need? It needs information that is truly available to its citizens—for example, programs that people can read, fix, adapt, and improve, not just operate. But what software owners typically deliver is a black box that we can’t study or change. Society also needs freedom. When a program has an owner, the users lose freedom to control part of their own lives.” (see http://www.gnu.org/philosophy/why-free.html)

As a result, he started a project that he named GNU to create Free Software, and he decided to model his Free operating system on the then very popular Unix. Unix was a proprietary OS that could handle multiple users simultaneously, could be used to interconnect computers, and was very secure. In those days, many programmers used to name a new program that was similar to an existing one by creating an acronym saying this is not that. Thus, for instance, a new text editor similar to the existing Emacs editor was called eine for Eine Is Not Emacs. In a similar manner, he called his new OS by the name GNU for GNU is Not Unix. This was later used along with the Linux kernel (the core part of an OS) and thus was born the GNU/Linux OS. We now have different

kernels that can be used along with GNU software, such as Free BSD, Open Solaris and so on.

“Free Software is a matter of freedom, not cost. It is a matter of liberty, not price. The word ‘free’ in Free Software has a similar meaning as in free speech, free people and free country and should not be confused with its other meaning associated with zero-cost. Think of Free Software as software which is free of encumbrances, not necessarily free of cost. Think of it as swatantra software.” (see www.fsf.org.in). Free Software is software that gives users four freedoms, namely,

1. Freedom to use on any number of computers for any purpose;
2. Freedom to share the software with your family and friends;
3. Freedom to study and modify the software; and
4. Freedom to redistribute the modified software.

The third freedom means that the so-called source code (the human-readable text) of the programs should be available to any user who wants it. But one may wonder what use it is to the users. While most users may not be able to even study and understand the program, let alone modify it, this freedom makes it possible for anyone to get a programmer to modify it, and also makes it possible for programmers around the world to at least study it and ensure that no part of the program causes any harm to the users. In reality, business houses and other organisations are able to modify it to suit their needs.

Stallman soon left his job in MIT because of the fear that MIT may claim the copyright for his work. He was virtually a one-man industry when he started the GNU project in 1984, but was later joined by tens of thousands of people from all over the world. In 1985, He started the Free Software Foundation (FSF) to promote Free Software. Today, apart from the FSF in Boston, USA, (see www.fsf.org) there are FSFs in Europe (www.fsfeurope.org), India (www.fsf.org.in) and Latin America (www.fsfla.org). And Free Software has become powerful enough, and popular enough, to challenge the might of many proprietary software companies. For instance, all schools in Kerala use only Free Software, and the government of Kerala is in the process of migrating all its computers to Free Software. Schools in the Extramadura province in Spain do the same. But much before that, the city of Munich had decided to migrate all its computers to Free Software. Many companies and government bodies have already migrated (such as ELCOT in Tamil Nadu) or are in the process (the Kerala State Electricity Board, for instance). Though the Government of Kerala has adopted an IT Policy that explicitly promotes Free Software, the Government of India is yet to take such a step. Let us hope that the Government of India too will soon declare freedom in software.

Freedom in Knowledge

Now, software is like knowledge, as Stallman found. The similarity can be established in a very detailed manner. Instead of listing all the arguments, it may be pointed out that a lot of knowledge is available in digital format today, and, for a computer, there is little difference between a program and digitised knowledge such as a text file, image file or video file. In this situation, it should be possible to make knowledge also Free, just as the GNU project made software Free.

In March 2000, Jimmy Wales, an American Internet entrepreneur, started Nupedia, a free content online encyclopedia, the forerunner of today’s Wikipedia. The content of the encyclopedia was licenced under the Nupedia Open Content Licence that permitted anyone to copy, modify and distribute it, but prohibited anyone from charging for the content. The content was written by volunteers whose capability in the area was assessed by a committee and the content they submitted was peer reviewed before publishing. The cost of running Nupedia was underwritten by Bomis, an Internet company owned by Wales.

However, Nupedia had a short life. (It was wound up in 2003 after Wikipedia became a success.) Many contributors were unhappy with the extent of editorial control over contributions, and Richard Stallman and the FSF were in favour of giving much greater freedom to contributors. As a consequence, FSF started a new Free encyclopedia called GNUPedia in 2001. But since Jimmy Wales already owned the domain name gnupedia.org, this was renamed GNE (for GNE is Not an Encyclopedia) along the lines of GNU. GNE had a still shorter life partly because it was going through a struggle to decide on the extent of editorial control, but mainly because Nupedia started Wikipedia in 2001, which offered total freedom and licenced its content under the GNU Free Documentation Licence. Apparently, it was Stallman who first put forward the suggestion for a Free online encyclopedia in 1999. Though he started GNE, after its failure he has been supporting Wikipedia.

Wikipedia today is the most popular encyclopedia with more than two million articles in English alone and has pages in many other languages. Eight of these languages have more than 3,00,000 articles and eight other languages have more than 1,00,000 articles. 254 languages of the world have at least one Wikipedia page. Indian languages are not well represented in Wikipedia. Telugu tops with 38,000 articles, followed by Bishnupriya Manipuri at 23,000, Bengali (17,000), Hindi (16,500), Marathi (16,200) and Tamil (13,000). All other languages have less than 10,000 articles. It is understood that the Malayalam encyclopedia being published by the Government of Kerala is planning to put all their articles in Wikipedia. Though, admittedly, the number of Internet users is a tiny fraction of the country’s population, this is bound to grow and the availability of information in Indian languages would certainly be a great help to all Indians, in India and abroad.

Wikipedia is today run by a non-profit organisation called Wikimedia Foundation with the help of contributions from the public. It has several other projects today, such as Wikibooks, Wikinews, Wiktionary, and so on. All the material, including text and figures, in all these sites can be freely copied, modified and used for any purpose without violating the copyright rules. This really is Freedom in knowledge.

Another related project is Wikimapia (http://wikimapia.org/). To quote Wikipedia, “WikiMapia is an online map and satellite imaging resource that combines Google Maps with a wiki system, allowing users to add information (in the form of a note) to any location on earth. It was created by Alexandre Koriakine and Evgeniy Saveliev, and was launched on May 24, 2006 with the aim of ‘describing the whole planet Earth’. It is one of the top 1000 websites visited, and has over 6 million places marked. While registration is not required to edit Wikimapia, over 153,000 users from around the world are currently registered.”

Freedom in Creativity

The word “knowledge” is used here to denote a wide spectrum of material including articles, books, stories, pictures, music, movies and so on. It has to be remembered that each of these has certain features that are not present in the others. Thus, for example, an article on Indian astronomy would largely contain material culled from various sources, though the actual form of presentation may be the author’s own. But a story would be the creative work that has emerged totally from the author’s imagination.

Thus, for human beings, knowledge has a fundamental difference with software. This is because, unlike software, it may not be advisable for some forms of knowledge to be allowed to be modified by anyone. Thus, for example, an interview with a personality has to retain its form and content since it is a report of an actual conversation. It may become dangerous to allow anyone to modify it. On the other hand, freedom could be given, for instance, to publish it elsewhere without any modification. Again, an artist may not wish anyone else to modify his painting, though it may not cause any problems. Thus, it is not sufficient to have a single licence for all forms of knowledge as we can do with in the case of software. Then what is the solution?

The solution was first offered by Creative Commons (CC) in December 2002. Creative Commons (http://www.creativecommons.org) was launched by Lawrence Lessig, Professor at Stanford Law School, and friends precisely to address this problem. “Creative Commons took its idea ‘give away free copyright licenses’ from the Free Software Movement. But the problem we aimed to solve was somewhat different.” says Lawrence Lessig. And how was it different? “We didn’t begin with a world without proprietary culture. Instead, there has always been proprietary culture meaning work protected by an exclusive right. ... But for most of our history, the burdens imposed by copyright on other creators, and upon the culture generally, were slight. And there was a great deal of creative work that could happen free of the regulation of the law. ... All that began to change with the birth of digital technologies, and for a reason that no one ever fully thought through.”(see http://creativecommons.org/weblog/entry/5668).

There was another reason that prompted the formulation of these licences. After the Berne convention in 1886, it became unnecessary to register for copyright. Any original material is automatically copyrighted. This was not so earlier. Eventually it became unnecessary even to mark a document as copyrighted. Unless otherwise declared, every document not in the public domain is copyrighted. Thus, it becomes difficult even to know whether a work is protected under Copyright law or not. This puts considerable difficulties in reusing material that is already available. And authors who may be willing to allow others some freedoms had no means of doing so. It was either Copyright or Public Domain (which allows all rights to everyone).

Creative Commons offers several licences through which the creator can offer certain freedoms to the people—or, as CC puts it, Some Rights Reserved as opposed to All Rights Reserved under Copyright. CC has four core licences, namely, Attribution (denoted as by), Noncommercial (nc), No Derivative Works (nd) and Share Alike (sa). These licences can be combined to produce new licences such as by-sa, by-nc-nd and so on (see http://creativecommons.org/about/licenses/meet-the-licenses for more details) that are more useful than the core licences. CC has also developed a Sampling licence that permits others to use portions of the work in their own work. Remember a young author of Indian origin being penalised some time back for using parts of other books in her novel, even though people liked her novel?

An interesting consequence of CC was demonstrated through the creation of a piece of music through collaboration between different people who never knew each other. Colin Mutchler, an advocate for using media and technology to inspire people and cultures to take action toward a sustainable economy, submitted “My Life,” an acoustic guitar song, to Opsound, a music registry that requires Attribution-Share Alike licensing; Cora Beth, a total stranger to Colin, then layered a violin onto the song to create “My Life Changed.” No copyright lawyers were consulted—or harmed—in the process. Gilberto Gil, Brazil’s Minister of Culture and a Grammy-award winning musician, has been supporting freedom in culture and has released some of his music under the CC Sampling licence.

A natural question is whether the creator will not lose revenue by allowing people to freely use his/her creations. The experience has been that (s)he does not. For instance, music groups have said that free music downloads, in fact, help them get more concerts. And their main income is from concerts (see http://www.news.com/2010-1071-944488.html, for instance. A Google search will find several such reports). And there are ways in which they can earn money, too. As Stallman and others have suggested, there can be a link on the download page that makes it possible for a user to make a payment voluntarily. For a reasonably good work, this could fetch the author a good sum. In any case, illegal copies of most movies and music are freely available in almost all parts of the globe, especially in developing countries, and nothing has happened to either the music industry or the movie industry. However, in the long run, the publishing industry, the recording industry and the film industry may have to move to a new paradigm that may be defined by the new technologies that are bound to emerge, though these industries have always shown a strong tendency to cling on to old paradigms and try their best not to change. (Remember how the music industry protested when the tape recorder was invented.) Till then, however, no drastic changes can be foreseen.

The music industry in the US succeeded in bringing legislation to support them through the DRM (Digital Rights Management) technology and an associated law and the DMCA (Digital Millennium Copyright Act). Stallman and Free Software enthusiasts call DRM Digital Restrictions Management. The technology actually prevents people from copying material recorded using the technology, or even play the recording on another player. Therefore, the word Restrictions seems to be more appropriate. Music enthusiasts have been protesting against this and one can find a lot of material on the web on this. They say that DRM even prevents their fair use right to make a back-up copy. Opponents have created software that can overcome DRM technology. But the DMCA makes it illegal to create or use such technology to break DRM. Fortunately, these laws are now present only in a few countries. India is under pressure from Indian and foreign recording industry to implement these laws. But let us hope that India would choose to give the benefits of technology to society than to the industry.

Freedom in Scientific Publishing

Publication of journals in science was started with the intention of communicating the results of research to other scientists. The first scientific journal in the modern sense was the Philosophical Transactions of the Royal Society of London which started publication in 1665. In those days, the only means of such communication was through print. Most of the first journals were published by societies of researchers such as the Royal Society. As the number of journals increased, and the number of researchers also increased, publication companies found this a good business. A number of large publishing houses entered the business and, interestingly, the price of journals too started increasing. Eventually, the scientific community started revolting against journals that charged heavily. In 2001, two organisations jointly published what was called Declaring Independence (see http://www.arl.org/sparc/DI/).

Scientific or scholarly publishing is in many ways different from other forms of publishing. Here, articles are written by researchers and peer-reviewed by researchers. The editors of journals are also often researchers. The publishing house only prints and sends the journals to subscribers. The researchers are mostly paid by the public. Their research work is also supported by the public. Yet, the copyright of the articles is owned by the publishing house. Researchers and the public need to subscribe to the journals (ie. pay the publishers) for access to the information that was generated through public funds. And the journals were increasingly becoming more and more expensive that even some of the well-to-do universities in developed countries found it increasingly expensive to subscribe to all the relevant journals. These were the circumstances in which the scientists began to revolt.

The movement seems to have started in 2001 with a petition initiative by Patrick Brown and Michael Eisen, though there were sporadic protests from scientists even earlier. Thus, Prof. Donald Knuth, author of the classic Art of Computer Programming and the inventor of TeX, a language for typesetting technical documents, writes, “I love my library and the other libraries I visit frequently, and my blood boils when I see a library being overcharged. Therefore, I wrote a strong letter to Elsevier in August 2001 ... expressing serious concerns about their future pricing policy for the Journal of Algorithms. Elsevier, however, ignored my letter and did not reply.” (see http://www-cs-faculty.stanford.edu/%7Eknuth/joalet.pdf). The Brown-Eisen petition called for all scientists to pledge that from September of 2001 they would discontinue submission of papers to journals which did not make the full-text of their papers available to all, free and unfettered, either immediately or after a delay of several months. The establishment of the Public Library of Science (PLoS) was the next important event in the move towards freedom in scholarly publishing. Though they had support from an eminent Nobel Laureate, Dr. Harold Varmus, they had to wait for some time before they could become fully operational, with the publication of the journal PLoS Biology in 2003. Today they publish 7 journals, the contents of which are freely available on the Internet. They follow an author-pays model where authors of articles have to pay for publishing. They, and similar other journals, have provision to waive payment for authors from developing countries or authors who do not have provision for payment.

In Europe, the Budapest Open Access Initiative, which was, at the same time, a statement of intent, a statement of strategy and a statement of commitment, was signed by several scientists at a meeting convened by the Open Society Institute during December 1-2, 2001. Today, the Initiative has been signed by thousands of scientists. This initiative has made a significant impact the world over, especially in Europe. Several research and funding agencies, such as CERN and NIH, have mandated open access for all publications arising out of research funded by them.

Open Access means that the publications are available freely to other scientists and to the public. In fact, it asks for all freedoms for users and demands only that the author be acknowledged and the integrity of the material be maintained. Of course, it does not permit republication of the material in the original form or in modified form, as CC licences do! Open Access to scholarly publications is very important in a country like India, obviously. The Government of India, therefore, should mandate Open Access (OA) for all publications arising out of publicly funded research. This can be in either of two ways: (i) the author can put up the article in his/her own website, in his/her institute’s website or at a centralised website (journals that permit this are called OA Green); or, they can publish in Open Access journals that put up their contents on their own websites (called OA Gold). Fortunately, a large fraction of Indian journals are OA. But most good papers from India are published in journals abroad that are not necessarily OA.

Freedom in Commerce

This is about a new experiment being conducted in India. The idea is to bring total transparency to businesses. An IT company has started functioning in Pune, called WikiOcean. Details about the company can be found at www.wikiocean.net. This company is unique in that the company website shows all details of its functioning, including financial transactions. They call this kind of system a Wekosystem, a play with wiki and ecosystem. As its website explains, “WikiOcean is a participatory, non-proprietary organization where professionals join on revenue-sharing model as explained in the wekosystem.” This company was inspired by the transparency of Free Software, and, in fact, one of the so-called catalysts (the ones who regulate the structure and dynamics of wekosystem) is the Chairman of the Free Software Foundation of India, Prof. G. Nagarjuna. The company has started functioning, and is already working on projects. But it is too early to see how well such a company can survive. Let us hope for the best.

Another absurdly exotic idea is to copy the Free Software model for other products. In other words, make all needs freely available to everyone! Though this may sound totally absurd, we may not be able to simply rule out the possibility since some small scale efforts are already on and seemingly running. This idea is being discussed by a not so small group of people that calls itself Oekonux (derived from oekonomie, the German word for economy, and Linux). Details can be found at www.oekonux.org and you could join their active mailing list if you are really interested.

Conclusion

As we have seen, new technologies bring new challenges and new ideas. And we may have to rewrite old laws that were created for an entirely different situation, a different technological paradigm. When new technology appears, we need to change our laws to suit the new situation so that the entire society can fully benefit from the new technology. Else a small section of society could garner all the benefits. And, at the pace at which technology is changing, it is not going to be easy to keep track of all its implications. Our technocrats and policy makers need to keep pace.

(This article is published under the Creative Commons Attribution Share Alike 2.5 licence. This article may be published in any media as it is or in a modified form provided this note is also included. For details about this licence, please visit http://creativecommons.org/licenses/by-sa/2.5/in/)